Vuurwerkangst

Bibberend het nieuwe jaar in???

Het is half oktober als ik achter mijn computer zit om dit artikel te schrijven. Vanmorgen tijdens de wandeling in het park met mijn Collie hoorden we in de verte alweer de eerste vuurwerkknallen. Het lijkt elk jaar eerder te beginnen, ook al is het verboden vuurwerk af te steken voor 31 december!!! Vanuit mijn ooghoeken zie ik mijn hond naar mij omhoog kijken om te zien of de baas dit onraad wel opgemerkt heeft. Natuurlijk gedraag ik mij vandaag Oostindisch doof.

Even later ontmoeten we hondenvriendje Sam en raken zijn baasje en ik in gesprek over de angst voor vuurwerk waar veel honden (en dus ook hun baasjes) onder lijden. "Sam reageert zo goed op homeopathische druppels, die hij vanaf begin december elk jaar krijgt", vertelt hij.

Omdat er zoveel verschillende middelen en manieren zijn om zo goed mogelijk met vuurwerkangst om te gaan en omdat elke hond hierop weer anders reageert, lijkt het zinvol alle mogelijkheden te onderzoeken voor het kerstnummer van het Collieblad. Wie weet geeft het u (aanvullende) ideeën. Belangrijk is vooral dat u zelf uitvindt wat bij uw Schotse Herdershond past!!! En: heeft u nog andere tips hierover voor de lezers van dit blad? Stuur deze dan naar de redactie!

Angst herkennen bij uw huisdier

Om er achter te komen hoe ernstig de angst voor vuurwerk bij uw hond is, moet u uw hond goed observeren. Een zeer angstige houding uit zich in de oren plat in de nek leggen, laag bij de grond blijven en de staart tussen de achterpoten houden, veel hijgen, vergrote pupillen, trillen, klappertanden, janken of piepen, onrustig heen en weer lopen of rennen. Vertoont uw hond één of enkele van deze symptomen dan is hij (licht) angstig. Belangrijk is niet alleen uit te vinden hoeveel symptomen uw hond heeft, maar daarbij ook te letten op de frequentie en duur van deze gedragingen. Gebeurt dit alleen als er vuurwerk wordt afgestoken of de hele dag door? Specifiek bij vuurwerkangst is het vluchten naar andere ruimten, steun zoeken bij u, wegkijken, wegkruipen, niet meer naar buiten willen en niet meer alleen thuis kunnen zijn. Ook zal de zeer angstige hond niet willen eten en zelfs geen hondensnoepje van u aannemen! Tevens zijn overmatig afscheiden van speeksel, onzindelijk worden en diarree angstsignalen. Indien u goed heeft geobserveerd, kunt u dit ook beter aan uw dierenarts overbrengen als u met hem overlegt.

Vuurwerktraining: tijdig beginnen!

Ideaal is uiteraard uw hond vanaf de puppytijd te trainen en voldoende te socialiseren op harde en onbekende geluiden. Vaak is dit een onderdeel van de puppycursus. Het kan echter ook met behulp van een speciaal daarvoor aangeschafte CD thuis geoefend worden. De bedoeling is de pup het geluid te laten horen op het moment dat hij aan het spelen of eten is, dus iets positiefs ervaart. Langzaam, als u merkt dat de hond geen echte angstreactie meer vertoont draait u de volume knop meer open. Ook voor de volwassen hond bestaan vuurwerkcursussen. Zowel in de puppytijd als op latere leeftijd is het van belang ruim vóór de feestmaand met de training te beginnen omdat het tijd en geduld vraagt uw huisdier op de juiste wijze te begeleiden! Forceren werkt averechts!

Ondanks dit soort trainingen kan het voorkomen dat de hond een specifieke angst zoals voor vuurwerk, onweer of een ander onbekend geluid ontwikkelt. Soms gebeurt dit als gevolg van een traumatische ervaring (men heeft vuurwerk naar de hond gegooid!) of omdat wij zelf onbewust en onbedoeld de angst van onze hond belonen. Sommige hondenrassen hebben een aangeboren angst voor onbekende geluiden. Deze angst is moeilijk af te leren.

Overleg met uw dierenarts. Hij kan u helpen, adviseren en doorverwijzen, zeker als de angst hevige vormen aangenomen heeft. Speciale vuurwerkcursussen, maar ook begeleiding door een gedragsdeskundige met ondersteuning van natuurlijke middelen of medicijnen kan dan noodzakelijk zijn.

Uitlaten in de decembermaand

In deze feestmaand kan het helpen uw hond een ander uitlaatschema te geven. Als u weet dat er bepaalde uren (bijvoorbeeld als de kinderen uit school zijn) veel vuurwerk wordt afgestoken, pas het uitlaatschema dan aan (als u die mogelijkheid heeft). Zoek eventueel ook naar andere uitlaatplekken. Neem uw trouwe viervoeter eens vaker mee naar het bos of plekken buiten de bebouwde kom waarvan u weet dat er weinig vuurwerk wordt afgestoken. Probeer het vuurwerk zoveel mogelijk te ontwijken, ga nooit naar het vuurwerk toe!

Zorg voor een halsband waar de hond zich niet uit los kan trekken! En houd de hond altijd aangelijnd. De meest gehoorzame rustige hond kan in blinde paniek naar huis rennen, met alle gevolgen van dien! Houd de hond ook aangelijnd wanneer u dicht bij huis blijft en de hond niet hoeft over te steken en u misschien denkt "dat het wel veilig is". Als de hond alleen naar huis mag rennen is dit zelfbelonend gedrag en daardoor wordt de angst versterkt.

Zelf gebruiken wij voor onze Collie naast de gebruikelijke colliehalsband (te verkrijgen in de clubwinkel) tijdens de feestmaand een extra rugriem/tuigje. Dit tuigje is oorspronkelijk bedoeld als veiligheidsriem tijdens autoritten. Als de hond in paniek raakt is er daardoor ook de mogelijkheid hem/haar aan de rugband vast te grijpen. Daar de maatregel tijdelijk is heeft het verder nauwelijks gevolgen voor de vacht, maar vergroot het wel de veiligheid.

Aai de hond nooit als hij bang is! U beloont hiermee de angst en geeft het signaal dat "het goed is dat hij bang is". Negeer het angstige gedrag volkomen (niet kijken, niet praten). U moet als baas c.q. leider absoluut niet reageren op het geluid van het vuurwerk (zowel wanneer u binnen als buitenshuis bent). Niet verschrikt omkijken, niet naar het raam lopen etc. Als roedeldier let uw viervoeter namelijk zeer nauwlettend op uw reactie en zal dus reageren op uw gedrag. Neem de leiding en leidt de hond af door commando's te geven als "zit", "aan-de-voet", "naast". U biedt zo veiligheid, laat zien dat er niets aan de hand is en u als baas "alles onder controle heeft". Dit vergroot het zelfvertrouwen van uw hond.

Zorg dat uw hond gechipt is en/of een kokertje met uw adres en (mobiele) telefoonnummer aan zijn halsband heeft, zodat de hond snel teruggebracht kan worden mocht hij onverhoopt toch op de vlucht zijn geslagen.

Laat de hond zo min mogelijk alleen thuis in deze periode of zorg voor gezelschap als u er zelf niet kunt zijn.

Nog een persoonlijke tip: Als onze hond soms buiten uit angst plat op de grond gaat liggen werkt het commando "volg" niet meer. We hebben dit opgelost door haar ook het commando "staan" aan te leren. Daar reageert ze ook in angstige situaties goed op, waarna het commando "volg" of "naast" makkelijker opgevolgd wordt.

Ondersteuning door natuurlijke middelen en medicatie

Hieronder vindt u de opsomming van een aantal mogelijkheden ter ondersteuning bij vuurwerkangst. Sommige middelen kunt u combineren. Het is van belang uit te vinden wat bij uw hond past!

Homeopathische middelen.

De homeopathie is door de Duitse arts en scheikundige Samuel Hahnemann (1755-1843) ontwikkeld. Homeopathische middelen zijn natuurlijke middelen die werken volgens de similia-regel. Dat wil zeggen dat het geneesmiddel dat gekozen wordt moet overeenkomen met de verschijnselen van de ziekte of klacht . (zie bronvermelding 1)

Bij Bach Flower Remedies en fytotherapie/kruidentherapie wordt juist het tegenovergestelde principe toegepast.

Homeopathische middelen zijn zodanig verdund dat ze het lichaam hierdoor juist een prikkel geven om de problemen te lijf te gaan. Het zelfgenezend vermogen wordt gestimuleerd. Het kan gebeuren dat de klachten in eerste instantie wat verergeren, doordat het zelfgenezend vermogen teveel wordt aangewakkerd. Het is daarom raadzaam tijdig te beginnen, de dosering te halveren en dit langzaam op te bouwen.

Algemene homeopathische middelen voor (vuurwerk)angst en onrust bij honden (geschikt voor zelfmedicatie) zijn zonder recept dikwijls via uw dierenarts, dierenspeciaalzaak of internet verkrijgbaar. Er zijn verschillende merken te verkrijgen. Deze middelen pakken de algemene symptomen van de angst aan.

Mocht u besluiten dat uw huisdier behoefte heeft aan meer begeleiding dan kunt u een consult aanvragen bij een dierenarts die zich gespecialiseerd heeft in de klassieke homeopathie. Deze zal zich nauwgezet richten op uw hond met zijn karakter en symptomen, en daarmee gerichter werken om Ã©Ã©n of meerdere specifieke klachten van de angst (bijvoorbeeld onzindelijk worden als gevolg van angst) aan te pakken.

Bachdruppels.

Bach Flower Remedies zijn een geheel van 38 op planten en bloemen gebaseerde remedies geschikt voor mens en dier, die in de dertiger jaren van de vorige eeuw zijn ontdekt door de Engelse arts dr. Edward Bach. (zie 2)

Speciaal voor plotselinge schrik of angst, emotionele en/of fysieke stress (ongeval, vechtpartij) is er Bach Rescue Remedie. Veel hondeneigenaren hebben de goede werking in de praktijk ervaren en altijd een flesje op zak om indien nodig te gebruiken (ik zelf ook!). Vier druppels op de tong van de hond of op een hondensnoepje en indien nodig herhalen na circa 10 minuten, kunnen helpen paniek, opwinding en shock te voorkomen, bij viervoeter en tweevoeter! (3)

Bachdruppels kennen geen bijwerkingen, maken niet slaperig, zijn niet verslavend en belemmeren de werking van andere geneesmiddelen niet. Het middel heeft weinig advisering nodig. Te verkrijgen bij apotheek en drogist.

Fytotherapie of kruidentherapie.

Over fytotherapie spreekt men als men kruiden onverdund gebruikt. Via de dierenspeciaalzaak zijn er ook voor vuurwerkangst diverse kruidenpreparaten op de markt. In tegenstelling tot homeopathische middelen en Bach Remedies kunnen de tabletten bepaalde kruidencombinaties bevatten die de hond slaperig maken. Dit kan voor de hond prettig kan zijn als het 12 uur is en de knallen in alle hevigheid losbarsten.

Uit eigen ervaring heb ik gemerkt dat fytotherapie zeker werkzaam is. Mijn Collie reageert er echter best sterk op, dus de halve dosering is voldoende gebleken. Een hogere dosering kan soms juist onrust aanwakkeren.

D.A.P. verdamper en spray. D.A.P. is de engelse afkorting voor Dog Appealing Pheromone ofwel een voor honden aantrekkelijk feromoon. Feromonen zijn reukloze stoffen die vanaf 3 tot 5 dagen na de geboorte van de pups worden uitgescheiden door de talgklieren bij de melkklieren van zogende teven. Het feromoon zorgt voor geruststelling en stabilisering van de gemoedstoestand van de pup tijdens het ontdekken van de omgeving, met de daarbij behorende emoties en angsten die kunnen ontstaan. Door steeds weer contact te zoeken met de moederhond, voelt de pup zich veilig.

De verdamper is te verkrijgen bij de dierenarts, dierenspeciaalzaak en via internet en makkelijk in gebruik. De verdamper dient in het stopcontact te worden gestoken (plug-in) in de ruimte waar het dier veel verblijft. Eén flacon is voldoende voor een 30-daagse behandeling voor 50-70 vierkante meter en kan worden gebruikt bij alle vormen van stress en angst bij de hond. Op de bijsluiter lees ik dat het raadzaam is de plug-in zelfs minimaal 2 maanden aaneengesloten te gebruiken. Er zijn veel positieve resultaten gemeld bij gebruik van de verdamper, dus zeker de moeite van het proberen waard. U kunt de verdamper altijd gebruiken als ondersteuning bij natuurlijke middelen en eventuele medicatie.

Aanvullend kunt u de D.A.P. spray gebruiken bijvoorbeeld direct op de slaapplaats van de hond. Ook buitenshuis, bijvoorbeeld in de auto, of als u de hond meeneemt op visite, kunt u het middel op een meegenomen kleedje sprayen. Hierdoor zal uw hond zich ook in een andere omgeving prettiger voelen.

Medicatie door de dierenarts.

Overleg met uw dierenarts als het gaat om speciale medicatie tegen angst voor vuurwerk, met name met betrekking tot de Schotse Herdershond!!! Dit is van groot belang omdat bij een aantal Collies en Collie-achtigen een defect in het DNA op het zogenaamde MDR1-gen voorkomt. Bij inname van bepaalde geneesmiddelen kan dit defect ernstige bijwerkingen voor een aantal werkzame stoffen veroorzaken. Soms kunnen de bijwerkingen zo ernstig zijn dat coma en een fatale afloop het gevolg zijn! Ook honden die drager zijn van dit defect zijn overgevoelig voor deze stoffen, zij het vaak in mindere mate.

In het Collieblad is al meerdere malen uitgebreid ingegaan op dit gen-defect ( februari 2005, juni 2005). Ook in het Tijdschrift voor Diergeneeskunde werd hier recent weer een aantal pagina's aan gewijd.

Een - in dit verband - voor Collies met dit defect beruchte stof is acepromazine. Deze wordt verwerkt in medicatie die verkrijgbaar is onder een aantal verschillende merknamen. Laat u informeren door uw dierenarts en bespreek of er eventueel alternatieven zijn die wel veilig zijn gebleken voor de Schotse Herdershond!!! Tenzij de angst zeer hevige vormen aangenomen heeft, blijken natuurlijke middelen gecombineerd met de D.A.P. verdamper dikwijls al voldoende te werken. (Enigszins) angstig blijven de meeste honden toch, zij het op een "aanvaarbaar niveau". Indien de vuurwerkangst echter zeer hevig blijft, is een "pilletje" hiertegen niet afdoende, daarmee leert de hond niet met de angst om te gaan. Gedragstherapie is dan waarschijnlijk noodzakelijk. Uw dierenarts kan u adviseren.

Tips voor oudejaarsavond

Langzaam nadert de klok 12 uur! Nog wat aanwijzingen:

Laat de hond niet alleen!

Geef na 18.00 uur geen eten meer en haal de waterbak voor deze ene keer weg.

Laat uw hond rond 22.00 u voor het laatst uit, zodat als het vuurwerkgeknal eenmaal losbarst uw viervoeter niet met een volle blaas binnen zit!

Sluit de gordijnen, zet de tv of radio (wat harder) aan. Negeer de hond en blijf rustig.

Straf hem nooit voor de angst. Anders wordt uw hond niet alleen bang voor het vuurwerk maar ook nog voor u!

Mocht u om 12 uur naar buiten gaan om vuurwerk te kijken, zorg dan dat de hond niet naar buiten kan glippen! Ga nooit naar buiten met de hond naar het vuurwerk te kijken, zodat hij "ervan kan leren"!! Het zien dat er vuurwerk wordt afgestoken maakt een hond alleen maar angstiger. Tevens vergroot u de kans dat er vuurwerk naar uw hond gegooid wordt, met alle traumatische gevolgen van dien! Blijf altijd uit de buurt van vuurwerk!

Geef de hond klokslag twaalf een nieuw (interessant) speeltje of lekker bot. Ook al eet uw hond er niet aan, het leidt wel af.

Zorg dat u de regionale telefoonnummers van politie, dierenasiel, dierenambulance en Amivedi (stichting voor gevonden en vermiste dieren) altijd bij de hand hebt.

Tenslotte: accepteer dat - ondanks al uw inspanningen om uw hond van de vuurwerkangst af te helpen - u nooit verwachten dat hij vuurwerk "leuk gaat vinden". Het doel moet zijn dat de hond er zo min mogelijk last van heeft.

Een goede jaarwisseling toegewenst!!

Bronnen: