S.H.V. De Collieclub

Vrijwel iedere trotse hondenbezitter wordt vroeg of laat geconfronteerd met het verschijnsel artrose bij zijn hond, ofwel slijtage van de gewrichten. Op oudere leeftijd zijn de klachten niet altijd van dien aard dat er iets aan gedaan moet worden, echter soms is een behandeling noodzakelijk om onze trouwe hond nog een plezierige oude dag te bezorgen.

De meeste hondenbezitters denken trouwens dat artrose iets is voor honden op leeftijd, maar ook bij honden op een leeftijd van vijf à zes maanden kan zich al artrose ontwikkelen. Regelmatig komen hondenbezitters op mijn spreekuur met een manke hond, die pas enkele maanden oud is en waarbij de röntgenfoto's al een ernstige artrose laten zien.

Artrose of artritis

De term artritis wordt meestal gebruikt voor een acute gewrichtsontsteking. Deze kan worden veroorzaakt door een bacterie, die op één of andere manier in het gewricht is beland: een purulente artritis. Vaak echter wordt de term artritis gebruikt voor een ontsteking in het gewricht die ontstaat door een andere oorzaak, bijvoorbeeld een los stukje bot, een gescheurde kruisband, een omgeklapte meniscus of gewoon door teveel speling van de banden van het gewricht (bijvoorbeeld bij HD). Zou je in zo'n gewricht kijken op het moment dat er bijvoorbeeld een los stukje bot in zit, dan zie je vaak een overvulling van het gewricht (te vergelijken met een dikke enkel) en een irritatie van het gewrichtskapsel. Door het wegnemen van de oorzaak, het verwijderen van het losse stukje bot, door een kruisbandoperatie of het verwijderen van de meniscus, kan de klacht grotendeels verholpen worden. De overvulling verdwijnt, het gewrichtskapsel neemt weer in dikte af en de klachten die in eerste instantie aanwezig waren (mank lopen) verdwijnen weer.

Wordt zo'n klacht niet verholpen in het acute stadium (artritis), dan zal het lichaam zelf proberen het probleem op te lossen. Het zal proberen het losse stukje bot weer vast te laten groeien of in te laten kapselen en in het geval van een gescheurde kruisband of een beginnende HD zal het lichaam trachten het gewricht weer te stabiliseren. Dit oplossen van het probleem door het lichaam zelf lukt vaak maar gedeeltelijk, of gaat gepaard met een geweldige reactie in en rondom het gewricht. Het kapsel wordt nog dikker, maar ook harder. Rondom de losse stukjes bot die door het lichaam worden vastgezet, ontstaat extra bot en in het geval van een gescheurde kruisband of een beginnende heupdysplasie zal het lichaam proberen gewrichten te stabiliseren door het vormen van extra bot rondom het gewricht, de zogenaamde exostosen. Zodra dit gebeurt, is er sprake van artrose of slijtage van het gewricht. Het zal dus duidelijk zijn, dat het gewricht in omvang toeneemt, zodanig zelfs dat het aan de buitenkant zichtbaar of voelbaar wordt (vergelijk dit bij mensen met reuma aan de vingers, zij krijgen dikke vingers.)

Klachten bij artrose of artritis

De symptomen die we zien bij artritis zijn, dat de hond vaak ernstig mank loopt met één of meerdere poten. Het losraken van een stukje bot leidt vaak tot een acute vorm van ernstig mank lopen van de hond. De meeste eigenaren komen dan ook met het verhaal: "Het leek wel of de hond zich verstapte, hij gilde en liep ineens mank". Bij een acute scheuring van de kruisband zien we hetzelfde: ineens ernstig mank lopen aan een achterpoot.

Bij beginnende heupdysplasie is het verhaal vaak anders. Het gebeurt wel dat de hond ineens mank loopt, maar meestal ontstaat er een geleidelijke vorm van mank lopen, de zogenaamde startkreupelheid. Vaak laten deze honden bij het "opstarten" klachten zien. Is de hond eenmaal "warmgedraaid" zoals de meeste eigenaren zeggen, dan gaat het vaak vrij redelijk. In veel gevallen zullen de honden na spelen of na een stevige wandeling mank lopen, nadat ze even gerust hebben. Let wel, soms gebeurt het dat een hond twee kruis­banden ineens scheurt of op hetzelfde moment een los stukje bot in een linker- en rechter­gewricht (bijvoorbeeld elleboog) heeft zitten. In dit geval loopt de hond zo op het oog redelijk goed (niet echt mank), maar er is toch sprake van een ernstige klacht.

De diagnose

In veel gevallen kan een dierenarts de diagnose artrose vaststellen door de gewrichten van de hond te onderzoeken. Zeker als de artrose in een wat verder gevorderd stadium is (veel bot etc. in en rondom de gewrichten) kan een waarschijnlijkheidsdiagnose artrose worden ge­steld. Toch is het aan te raden röntgenfoto's te maken van de aangetaste gewrichten. Hier­mee kan soms de oorzaak van de artrose worden vastgesteld (losse botstukjes etc.) en ook de omvang van de artrose. Artrose is echter pas zes weken na het ontstaan ervan op een röntgenfoto zichtbaar, terwijl er in en rondom het gewricht al drie weken na het ontstaan artrotische ontwikkelingen zijn. Het is dus belangrijk zo snel mogelijk een eventuele oorzaak vast te stellen en deze te verhelpen.

Therapie

Indien er geen oorzaak is vast te stellen of de oorzaak al is verholpen, maar als desondanks artrose is ontstaan, zal de hond toch geholpen moeten worden. Artrose gaat meestal gepaard met "startklachten" ('s morgens en 's avonds stijf overeind komen), mank lopen na inspan­ning of bij vochtig weer. Bij milde startproblemen zullen we meestal nog geen medicijnen gebruiken, hoewel het aan te raden is er toch alvast met uw dierenarts over te spreken, omdat klachten vaak in de loop der jaren erger worden. Homeopathische middelen kunnen de klachten verminderen en ook het erger worden van de klachten afremmen en soms zelfs tot stilstand brengen. Honden die geopereerd zijn en na een operatie toch klachten van artrose hebben, reageren over het algemeen heel goed op homeopathische middelen. Het geven van pijnstillers als cortaphen (bevat een prednisonachtige stof) en andere pijnstillers als rimadyl, metacan etc., kan soms nog jaren worden uitgesteld.

Ook is het zo dat een combinatie van homeopathische middelen en een lage dosering pijnstillers gegeven kan worden.

Preventie

Naast reguliere en homeopathische medicijnen is er nog een keur aan voedingssupplementen en minerale preparaten op de markt, die zeer wisselende effecten hebben: bij de ene hond helpen ze heel goed en bij de andere heeft het geen enkel effect. Het is echter heel belangrijk te bedenken dat er door u zelf als verzorger van de hond een aantal maatregelen te nemen is, hetgeen een grote invloed kan hebben op het verergeren van de artroseklachten, maar ook op het pijnniveau. Aanpassing van de beweging is er één van. Aan de ene kant moet men met spierversterkende middelen trachten de conditie van de hond te ondersteunen. In dit kader kan gedacht worden aan zwemmen. Heel koud water is echter ook niet goed en opdrogen in een koude omgeving al helemaal niet. Voor artrose geldt in het algemeen: regelmatig lopen, rechtlijnige beweging en voorzichtig met spelen. Onder regelmatig lopen verstaan we vier à vijf keer per dag de hond een zelfde tijd uitlaten, dus niet de ene keer anderhalf uur en de andere keer tien minuten. Onder rechtlijnige beweging verstaan we stappen en draven. Dit kan eventueel ook naast de fiets gebeuren. Ook beperking van het gewicht is belangrijk. Bedenk dat iedere kilo die de hond teveel heeft ook meegedragen moet worden op het pijnlijke gewricht, dat daardoor onnodig zwaar belast wordt.

Tot slot:

Geen enkele patiënt is gelijk aan de andere. Dit geldt in het bijzonder voor artrosepatiënten. Een pasklaar recept voor de behandeling is dan ook niet te geven. Het zal bijna altijd gaan om een combinatie van diverse therapeutische mogelijkheden. Deze combinatie is afhankelijk van de ernst, het temperament en het lichaamsgewicht van de hond, maar vooral ook van de eigenaar. Heel duidelijk is echter inmiddels wel, dat artrose al lang geen onbehandelbaar probleem meer is en dat leven met pijn niet zo maar geaccepteerd hoeft te worden. Voor een reguliere behandeling kan uw dierenarts u goed ondersteunen. Ook een eventueel homeopathisch werkende dierenarts kan misschien gewenst zijn. De bijzonder positieve effecten, die we daarvan de laatste vijftien jaar hebben gezien, bieden in ieder geval een heel goed perspectief.

Dierenkliniek Kortenoord, Wageningen, overgenomen uit Sheltie Shelter