Van cryptorchisme spreken we als één of beide testikels niet afgedaald zijn in het scrotum. Deze testikel(s) kunnen zich dan bevinden in de buikholte of tussen het lieskanaal en het scrotum.

Om u een beter inzicht te geven in de testikelafdeling, zal ik eerst de afdeling van de testikels globaal bespreken. Men dient er goed aan te denken dat wanneer er over leeftijden gesproken wordt, het hier gaat over gemiddelde waarde bij een doorsnee ras. Er zijn altijd rassen waarbij de afdaling duidelijk later opgang komt (bijvoorbeeld bij de Sint Bernard). In die gevallen wordt dan niet gesproken van een verlate afdaling, omdat dit voor dit ras normaal is.

De testikels liggen in aanleg in de buikholte bij de nieren, op de plaats waar bij de teef zich de eierstokken bevinden. De testikels gaan voor de bevalling al met de "verhuizing" beginnen. Ten tijde van de bevalling bevinden ze zich halverwege de nieren en het lieskanaal. Ongeveer 5 dagen na de geboorte hebben de testikels hun definitieve plaats bereikt en zijn ze beland in het scrotum. Het is normaal dat de rechtertestikel iets voor de linker ligt. Indien de afdaling van de testikel verlaat is, kan het tot ongeveer 8-10 weken duren voordat de testikels duidelijk te voelen zijn. Het voelen van de testikels kan bemoeilijkt worden doordat jonge reuen tot aan de puberteit de mogelijkheid bezitten om de testikels op te trekken tot aan het lieskanaal. De testikels zijn nog niet volgroeid en het kanaal tussen het lieskanaal en het scrotum is in verhouding erg wijd.

Oorzaken van cryptorchisme

De oorzaken van cryptorchisme kunnen er vele zijn, daarom zal ik me beperken tot de meest voorkomende: De "groei" van de testikel naar het scrotum is vertraagd of bemoeilijkt.

Er is een obstructie ter hoogte van het lieskanaal.

Het scrotum is slecht ontwikkeld. De testikel is te groot voor het lieskanaal. Er is sprake van hormonale oorzaken, zoals een tekort aan FSH en LH.

Erfelijke afwijking

Het is bekend dat cryptorchisme bij sommige rassen duidelijk vaker voorkomt dan bij andere rassen. Als rassen met een hoge graad van voorkomen worden genoemd de dwergrassen, de kortsnuitige rassen (waartoe o.a. de Boxer en de Engelse Bulldog behoren), de Siberische Husky, de Poedel en de Old Shetland Sheepdog. Zonder twijfel kan gesteld worden dat de kans dat cryptorchisme erfelijk is, erg groot is.

Behandeling

Behandeling van cryptorchisme is wenselijk indien één of twee van de testikels in de buik zijn achtergebleven. Uit verschillende onderzoeken blijkt namelijk dat bij testikels die in de buik aanwezig zijn, zich sneller testikeltumoren kunnen ontwikkelen en dat de kans op testikeltorsie (draaiing rond het eigen bloedvat) groter is. Bij ontaarding van de testikel in de buik zullen pas in een laat stadium klachten worden waargenomen, omdat de tumor pas bij het bereiken van een bepaalde grootte klachten gaat geven. Vaak is het dan niet meer mogelijk om de tumor, zonder gevaar voor het leven van de reu, te verwijderen. Eventuele uitzaaiingen of vergroeiingen met het omliggende weefsel hebben dan al plaatsgevonden.
Natuurlijk is de kans niet 100% dat de testikel(s) gaan ontaarden, maar omdat controle op ontaarding van de testikel(s) in de buik zeer moeilijk is, is het advies om ze rond de leeftijd van een jaar te verwijderen uit de buik.

Als de testikel net buiten het lieskanaal ligt, is het niet noodzakelijk om de testikel te verwijderen, de testikel kan namelijk gecontroleerd worden op grootte en hardheid, dus een tumor of torsie kan al in een vroeg stadium opgespoord worden.
Toch komt het voor dat een eigenaar van een reu graag wil dat deze behandeld wordt, de reden van behandeling kan zijn dat de eigenaar met de hond naar een show wil of aan veldwerkproeven deel wil nemen. De behandeling kan bestaan uit een hormonenkuur of een operatie. Indien er sprake is van een hormonale oorzak, dan is het mogelijk om op zeer jonge leeftijd (ongeveer 10-12 weken) de reu te gaan behandelen met hormonen, dit gedurende 4-6 weken. Indien dit geen resultaat geeft, of indien de hond de leeftijd van 3 maanden al is gepasseerd, is het mogelijk om door middel van een operatie de testikel(s) in het scrotum te brengen.

Indien een hond behandeld wordt aan cryptorchisme en de reu 2 normale testikels in zijn scrotum heeft, dient de eigenaar er rekening mee te houden dat, indien de reu ingezet wordt als dekreu, cryptorchisme verder in het ras verspreid zal worden!

* Noot toegevoegd door de redactie:
Volgens de bepalingen van het Kynologisch Reglement ("Afdeling 5: Gang van zaken tijdens de expositie") worden op de tentoonstellingen reuen die niet in het bezit zijn van twee normale testikels die volledig in het scrotum zijn ingedaald, gediskwalificeerd.
Volgens het Orweja Reglement mogen cryptorchide, monorchide en gecastreerde reuen op KNJV-proeven worden geweigerd. Bovendien mogen zij in geen geval deelnemen aan de proeven I en J (de onderdelen van het zogenaamde "A-diploma").

Vraag en antwoord

De ABC stelde nog enkele concrete vragen aan dierenarts Walter Strikkers.
Onderstaand zijn reactie.

Vraag: op welk tijdstip dient een pupkoper aan de bel te trekken bij de fokker en de specialist?
Antwoord Walter Strikkers: "Het lijkt mij verstandig dat, indien de testikels niet ingedaald zijn en de pupkoper hiervan niet op de hoogte was, de pupkoper gelijk de fokker belt. Bij pups van 10-12 weken start ik met een hormonale behandeling. Als de testikels niet indalen en de mensen willen meer, volgt er op zes maanden een controle en eventueel aansluitend een operatie".

Vraag: zijn er bijwerkingen van de hormonale behandeling?
Antwoord Walter Strikkers: "Neen, er zijn geen bijwerkingen bekend op dit moment".